ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

TRANSLATE

Σάββατο 17 Οκτωβρίου 2026

ΓΙΑ ΝΑ ΜΗΝ ΞΕΧΝΑΜΕ ΤΟΥΣ "ΠΑΤΡΙΩΤΕΣ ΜΑΣ"


Η λογική της διατήρησης, επί 70 χρόνια, της ονοματοθεσίας της οδού Α. Ταβουλάρη, δε μοιάζει σε εμάς αμετάφραστη.

Ο μεγαλύτερος εχθρός της γνώσης δεν είναι η άγνοια αλλά η ψευδαίσθηση της γνώσης Χόκινγκ




 

Αν ξέραμε καλά την ιστορία μας …
θα αλλάζαμε πολλά ονόματα δρόμων
και πλατειών που φέρουν τα ονόματά τους…

Ε. Γλύκατζη Αρβελέρ (29-08-21)
του Τάκη Κεφαλληνού

Πολλές πληγές του ιστορικο-κοινωνικού παρελθόντος, ιδιαίτερα της εμφύλιας ταξικής σύγκρουσης στη χώρας μας, εμφανίζονται, με διάφορες αφορμές στο προσκήνιο, προκειμένου να περιγελάσουν την βεβαιότητα ορισμένων, πως τα γεγονότα, εκείνης της εποχής, έχουν σφραγιστεί παντοτινά, μέσα στα χρονοντούλαπα της ιστορίας!

Σήμερα, επιχειρώ με φόβο ιστορίας, μια προσέγγιση που προσπαθεί να «σχολιάσει» και να προσθέσει στοιχεία στην συζήτηση, που πριν μερικούς μήνες είχε ανοίξει έντονα και έμεινε αργότερα στην μέση του δρόμου, για τη μετονομασία της οδού Αναστασίου Ταβουλάρη, στη Ζάκυνθο. Μέσα στις νέες πρωτόγνωρες συνθήκες του πιο αρνητικού διεθνούς πολιτικού συσχετισμού εδώ και ενάμιση αιώνα, με αγωνία θα πασχίσω να προσεγγίσω την αλήθεια, κάτω από την επιφάνεια των γεγονότων και πάντως μακριά από συντηρητικές, είτε δήθεν αριστερές, στην ουσία τους όμως αστικές, προσεγγίσεις.

Αρχικά, έχοντας στη σκέψη μου τα λόγια του ποιητή «μνημονεύετε Διονύσιο Σολωμό και Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη», θα μνημονεύσω κι εγώ συμπεράσματα της κοινωνικό-ιστορικής εξέλιξης από ταξική σκοπιά, προκειμένου να ερμηνεύσω τα γεγονότα. Εξ άλλου, η πάλη των τάξεων αποτελεί την καθ’ αυτήν ιστορία της ανθρωπότητάς, που έχει ως κύριες αντιθέσεις: αιχμαλώτου, (που φονευόταν λόγω έλλειψης τροφής) και νικητή του πολέμου στις απώτερες αρχαίες φυλές, δούλου και κυρίου στη δουλοκτησία, δουλοπάροικου και φεουδάρχη στη φεουδαρχία, εργάτη και καπιταλιστή στον καπιταλισμό. Συγχρόνως, σε όλα τα κοινωνικά συστήματα υπάρχουν, πέρα από την «κύρια», δευτερεύουσες αντιθέσεις και προσεγγίσεις, οι οποίες, όσο και να φαντάζουν αγεφύρωτες, δεν αμφισβητούν το σύστημα και την σταθερότητά του. Σχετικά με αυτό, είναι χαρακτηριστικά τα λόγια του συγγραφέα Λισαγκαρέ, στο διήγημα του «Ο εφιάλτης των Βερσαλλιών», που εξέδωσε όντας φυγόδικος στις Βρυξέλες, μετά την κατάπνιξη στο αίμα της Παρισινής Κομμούνας, το Μάη του 1871.. Εκεί, παρουσιάζει την κατάσταση στην Εθνοσυνέλευση των Βερσαλλιών:

Οι παρατάξεις της Δεξιάς, της Αριστεράς, και του Κέντρου θέλουν να καταρτίσουν το σύνταγμα της Γαλλίας, για την νέα εποχή μετά τις επαναστάσεις. Είναι διασπασμένοι όσο ποτέ. Ο καθένας έχει αφοσιωθεί στο δικό του συμφέρον (ποιος θα μοιράσει τους τίτλους, ποιος θα κάνει τους τριακόσιες χιλιάδες διορισμούς, ποιος …) και τα βλέμματά τους ξεχειλίζουν από μίσος και οργή. Που είναι οι ένδοξες μέρες της ενότητας και της ομόνοιας; Τότε που το μίσος για τη σημαία της Κομμούνας συναδέλφωνε όλες σας τις καρδιές … τότε, που είχατε συνασπιστεί απέναντι στον κοινό εχθρό το προλεταριάτο… γι’ αυτό φωνάζατε με μια φωνή «τιμή σ’ αυτούς που σφάζουν το Παρίσι»!

Στην ίδια κατεύθυνση και ο Αν. Ταβουλάρης, του οποίου η πολιτική δράση χαρακτηρίζεται από αρθρογράφους τον τελευταίο καιρό «άκομψη», διότι, όπως λέγουν, ενώ ξεκινά από το προοδευτικό Στρατιωτικό Κίνημα στο Γουδί και εκλέγεται βουλευτής του φιλελεύθερου Βενιζέλου, στην συνέχεια γίνεται υπουργός του δικτάτορα Θ. Πάγκαλου και αργότερα υπουργός δύο ναζιστικών κατοχικών κυβερνήσεων.

Φυσικά, δεν μας εκπλήσσει η επιείκεια να χαρακτηρίζεται αυτή η ασύμμετρη δολοφονική ναζιστική πορεία του Ταβουλάρη απλώς «άκομψη», αφού όλες οι κυβερνήσεις που συμμετείχε υπερασπίζονταν (όπως θα δείξουμε παρακάτω), με όλα τα βίαια αντικομμουνιστικά μέσα, τη διατήρηση της εξουσίας της αστικής τάξης, όταν αυτή κινδύνευε.

Το γεγονός, λοιπόν, ότι στήριξε, έστω με τον δικό του ακραίο τρόπο, την τάξη του, ότι προσέφερε μαζί με κάποια έργα και ρουσφέτια ως πολιτευτής στο νησί, ότι βοήθησε Ζακυνθινούς συλληφθέντες από τους κατακτητές στην Κατοχή, καθώς και ότι φαίνεται πως είχε κάποια σχέση με τους Εγγλέζους και την Κυβέρνηση της Μέσης Ανατολής, ίσως να οδήγησε σημερινούς αρθρογράφους καθώς και παλαιότερους αστούς πολιτικούς του τόπους μας (Γ. Μάργαρη, Μπούμπη Κεφαλληνό, Ν. Γρυπάρη, Δ. Ρώμα …) να σχηματίσουν γι’ αυτόν θετική εικόνα. Το 1975, ακόμη και ο φρούραρχος του ΕΛΑΣ Ζακύνθου στην Κατοχή, Σ. Κωστής τον στηρίζει, κατά κάποιον τρόπο, σε άρθρο του στην εφημερίδα «Ελευθερία», που ο ίδιος εξέδιδε, θεωρώντας τον κρυφό συνεργάτη της κυβέρνησης του Καΐρου.

Επίσης, στη Ζακυνθινή εφημερίδα «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ», το καλοκαίρι του 1952, σε 14 συνέχειες με τίτλο «Ο ΑΓΝΩΣΤΟΣ ΤΑΣΗΣ ΤΑΒΟΥΛΑΡΗΣ», σε μικρή δική μου περίληψη, ο Φωκίων Λογοθέτης αναφέρει: Την 1η Μαγιού αποβιβάζονται οι πρώτοι Ιταλοί κατακτητές στο λιμάνι της Ζακύνθου και στις 15 στο Στρατολογικό γραφείο Ζακύνθου έγινε με Δ)ντή του το μόνιμο τότε ταγ)ρχη Θανάση Ψυχαλινό μια πατριωτική σύσκεψη με τους εξής πέντε αξιωματικούς και τον ίδιο τον υποφαινόμενο ως εισηγητή. Στην σύσκεψη αποφασίστηκε η ίδρυση «Εθνικού Στρατιωτικού Συνδέσμου» που όταν δόθηκε ο όρκος στην κυβέρνηση του Βασιλέα, άρχισε η δράση. Ο μυστικός Νομάρχης Π. Θεοδωρακόπουλος, έστειλε μήνυμα στον Ταβουλάρη που τον ενημέρωνε για τεκταινόμενα στη Ζάκυνθο και ζήταγε την βοήθειά του. Ο Ταβουλάρης, απάντησε με ειδικό απεσταλμένο ότι ενέκρινε και θα βοηθούσε τη δράση του Συνδέσμου. Συγχρόνως, ενημέρωνε ότι υπάρχουν τα μέσα διαφυγής Ελλήνων Αξ)κών για τη Μέση Ανατολή και έθετε σαν πρώτο αίτημα να δοθεί κάθε βοήθεια στους δύο Εγγλέζους, μέλη της Συμμαχικής Αποστολής, που είχαν εγκλωβιστεί στο νησί.

Τα παραπάνω, μπορούν να δώσουν μια εξήγηση στο εύλογο ερώτημα για το πώς έγινε δυνατόν, το όνομά ενός «Κουίσλιγκ» Υπουργού Δημόσιας Τάξης των ναζί, τους οποίους ακολούθησε κατά την αποχώρησή τους προς την Γερμανία, του ιδρυτή των «Ταγμάτων Ασφαλείας», καθώς και δολοφόνου, χωρίς δίκη, δεκάδων αντιστασιακών Ελλήνων, να μείνει τόσα χρόνια σε ένα τόσο κεντρικό δρόμο της Ζακύνθου. Αυτή η εξήγηση γίνεται ολοένα πιο ισχυρή, αν επισημάνουμε, επίσης, ότι το νήμα που συνδέει την πολιτική πορεία του Ταβουλάρη με Βενιζέλο, Πάγκαλο, Εγγλέζους ακόμη και ναζί είναι η υπεράσπιση του συστήματος με όλα τα μέσα. Όπως θα δείξουμε παρακάτω, τα «έργα και οι ημέρες» των κομμάτων που εκλέχτηκε βουλευτής και υπουργός ο Ταβουλάρης το επιβεβαιώνουν!

Αρχικά, το 1923 θα εκλεγεί βουλευτής Ζακύνθου με το Κόμμα των Φιλελευθέρων του Ελευθέριου Βενιζέλου, ο οποίος στις 24 Ιουλίου του 1929 νομοθετεί το «Ιδιώνυμο» (N.4229), που αποτελεί το πρώτο νομοθετικό μέτρο που είχε στόχο: «την ποινικοποίηση των "ανατρεπτικών" ιδεών του συστήματος, ιδιαίτερα τη δίωξη κομμουνιστών, αναρχικών και την καταστολή των συνδικαλιστικών κινητοποιήσεων»! Νωρίτερα, στις 21/2/1929, με το προεδρικό διάταγμα 18, ο Ελευθέριος Βενιζέλος δημιούργησε τη «Διεύθυνση Ειδικής Ασφάλειας», «εμπιστευτικής φύσεως υπηρεσία» υπαγόμενη στο Αρχηγείο Χωροφυλακής, που έγραψε μία από τις πιο αιματοβαμμένες σελίδες της Ελληνικής Ιστορίας. Αυτόν τον νόμο αξιοποίησε και ο Μεταξάς της 4ης Αυγούστου και τον συμπλήρωσε με τη χρήση «λιοντερίτσινου και πάγου!» και ακολούθως εψήφισε τον Αναγκαστικό Νόμο 117/15 Σεπτεμβρίου 1936 "Περί μέτρων προς καταπολέμησιν του κομμουνισμού…».

Μετά την απελευθέρωση, με τους αντάρτες του Εμφυλίου στα βουνά και τον Σοβιετικό στρατιώτη να έχει καρφώσει την κόκκινη σημαία στο Ράιχσταγκ , οι προηγούμενοι νόμοι φάνταζαν ανεπαρκείς και έπρεπε να γίνουν σκληρότεροι. Πράγματι: το 1947 στην τότε κυβέρνηση συνασπισμού υπό τον Πρωθυπουργό Δημήτριο Μάξιμο, ο Γ. Παπανδρέου σαν αρχηγός του «Δημοκρατικού Σοσιαλιστικού Κόμματος» μετέχει ως υπουργός Εσωτερικών και εισηγείται τον Αναγκαστικό Νόμο 509/1947 όπου δια του άρθρου 2 το αδίκημα της προσπάθειας ανατροπής του πολιτεύματος και του προσηλυτισμού υπήχθη στη δικαιοδοσία των στρατοδικείων και προέβλεπε την ποινή του θανάτου. Με τον νόμο αυτόν σε ισχύ, ποτάμια αίματος θα ποτίσουν τους τόπους των εκτελέσεων και ανείπωτα τα μαρτύρια στις εξορίες και στις φυλακές δεκάδων χιλιάδων κομμουνιστών και πατριωτών μέχρι το 1974, όπου με την πτώση της χούντας, ο διαβόητος Αναγκαστικός Νόμος 509/1947, του «σοσιαλιστή» Γέρου της Δημοκρατίας, θα καταργηθεί.

Ο Αν. Ταβουλάρης
το 1926 θα γίνει επίσης υπουργός Συγκοινωνιών του Θεόδωρου Πάγκαλου, του οποίου η κυβέρνηση μετεξελίχθηκε σε δικτατορικό καθεστώς. Είναι ο Πάγκαλος που στην Κατοχή, όταν η Αντίσταση και το αίτημα για Λαοκρατία θεριεύει, θα εισηγηθεί στους Γερμανούς το κάψιμο όσων χωριών είχαν στρατωνιστεί αντάρτες, καθώς και τις εκτελέσεις αξιωματικών της Αστυνομίας Πόλεων και Χωροφυλακής, που ακολουθούσαν τότε κατά εκατοντάδες το ΕΑΜ. Εισηγήθηκε επίσης τα δολοφονικά Τάγματα Ασφαλείας από κοινού με το στρατηγό Στ. Γονατά!

Αργότερα, ο Θόδωρος Πάγκαλος, υπουργός σε όλες τις κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ, ήταν αποκαλυπτικός για τον παππού του και τον Πλαστήρα: Ο Θ. Πάγκαλος εμφανίστηκε στη Βουλή, πήρε ψήφο εμπιστοσύνης από τη βενιζελική σύνθεσή της, προεξάρχοντος του Αλέξανδρου Παπαναστασίου, γι’ αυτό και η ιδιότητα του πρωθυπουργού τού αναγνωρίστηκε μετέπειτα…Ο στρατηγός και δικτάτωρ Θεόδωρος Πάγκαλος πέθανε το 1952, όταν ήμουν μόνο 14 ετών και του έγινε κηδεία εν ενεργεία πρωθυπουργού με στρατιωτικές τιμές. Πρωθυπουργός ήταν τότε ο Νικόλαος Πλαστήρας, συνεργάτης του και φανατικός εχθρός του κατά καιρούς. Μεγάλοι άνδρες, άλλες εποχές.

Μεγάλοι άνδρες πράγματι, με το φωτοστέφανο του «προοδευτικού» άξιοι για την τάξη που εκπροσωπούσαν (Ελ. Βενιζέλος, Γ. Παπανδρέου, Αλ. Παπαναστασίου, Ν. Πλαστήρας…). Ο «δημοκράτης» Πλαστήρας, για παράδειγμα, τιμά τον σύμβουλο των ναζί δικτάτορα Πάγκαλο, ως αρχηγό κράτους, την ίδια στιγμή που στέλνει στο εκτελεστικό απόσπασμα, παρά την παγκόσμια κατακραυγή, τον «άνθρωπο με το γαρύφαλλο» κομμουνιστή Ν. Μπελογιάννη.

Αυτοί οι «προοδευτικοί», λοιπόν, σχετίζονται, έστω μέσα από διαφορετικούς δρόμους και αισθητικές, με τα ονόματα Πάγκαλου και Ταβουλάρη και συσκοτίζουν την πραγματική και αναλλοίωτη, παρά τις όποιες μεταρρυθμίσεις και εκσυγχρονισμούς, φύση του εκμεταλλευτικού συστήματος.

Συγχρόνως, αναλογιζόμενος τους «εν μέσω γενικής συγκινήσεως» επαίνους του Μπούμπη Κεφαλληνού για την «ανιδιοτέλεια και την ανωτερότητα του Ταβουλάρη ως πολιτευτού», μου έρχεται στο μυαλό ένα από τα παραπεμπτικά βουλεύματα που τον καθιστούσε υπόλογο με βάση τον ισχύοντα τότε νόμο περί ευθύνης υπουργών: Ο Α. Ταβουλάρης «ενώ ήτο υπουργός της Συγκοινωνίας κατά Μάιον 1926 εν Αθήναις εδέχθη δώρα, ήτοι ποσόν λιρών Αγγλίας 45.000 περίπου παρά του Μποδοσάκη Θωμά Αθανασιάδου για την σύμβασιν περί κατασκευής συντηρήσεως και εκμεταλλεύσεως των τηλεφώνων του Ελληνικού κράτους…»,

Ο Αναστάσιος Ταβουλάρης, όταν τα πράγματα δυσκόλεψαν με την Γερμανική κατοχή, επέλεξε να πάει με το ευρύχωρο εκείνο κομμάτι της Ελληνικής αστικής τάξης και των εθνικιστών που διάλεξε να συνεργαστεί με τους Γερμανούς. Ο ίδιος, φανατικός γερμανόφιλος, απόκτησε απεριόριστη εξουσία, ως όργανο της απόλυτης εμπιστοσύνης του αντιστράτηγου των SS και αρχηγού της Γερμανικής Αστυνομίας στην Ελλάδα, Walter Schimana.



Φυσικά, αυτόν τον δρόμο είχαν φωτίσει και ανοίξει διάπλατα, νωρίτερα, οι αστικές κυβερνήσεις της Ευρώπης, στις 29 Σεπτέμβρη του 1938, όταν οι ηγέτες της Μ. Βρετανίας, Τσάμπερλεν και της Γαλλίας, Νταλαντιέ υπέγραψαν μαζί με τους Μουσολίνι και Χίτλερ στο Μόναχο μία από τις πιο επαίσχυντες ιμπεριαλιστικές συμφωνίες που έχουν υπογραφεί ποτέ. Είναι το γνωστό στην ιστορία «Σύμφωνο του Μονάχου», που, όταν υπογράφηκε, οι ΗΠΑ το χαιρέτισαν με ανακούφιση. Με αυτό παραδόθηκε στη χιτλερική Γερμανία η Τσεχοσλοβακία. Οι Δυτικοί Σύμμαχοι (Αγγλία – Γαλλία) απέρριψαν όλες τις εκκλήσεις της νεαρής τότε Σοβιετικής Ένωσης για την από κοινού αντιμετώπιση της Γερμανίας. Οι εμπνευστές του «συμφώνου» επιδίωκαν να στραφεί έτσι ο πόλεμος μονομερώς εναντίον της Σοβιετικής Ένωσης.


Επίσης, ο Ταβουλάρης, μετείχε στις διορισμένες από τους ναζί δωσίλογες κυβερνήσεις Λογοθετόπουλου και Ράλλη (1942-44), ως υπουργός Εσωτερικών και Δημόσιας Ασφάλειας. Εκεί, περιπλανήθηκε μέχρι τα σκοτεινά όρια της ιδεολογίας της τάξης του, δημιουργώντας τα κτηνώδη, αντικομουνιστικά «Τάγματα Ασφαλείας» μαζί με τους Γερμανούς, οι οποίοι αρχικά ήταν επιφυλακτικοί να δώσουν όπλα σε Έλληνες, ακόμη και σε Χίτες ναζιστές.

Αυτά τα τάγματα θανάτου, μετά την ήττα της Γερμανίας παρέμειναν έξω από την Αθήνα για να καλύψουν τη Γερμανική υποχώρηση και να δημιουργήσουν προγεφύρωμα στους Άγγλους, ώστε να παραλάβουν το ελληνικό προτεκτοράτο από τους Γερμανούς, ματοκυλίζοντας την Ελλάδα. Αργότερα, κατά τα Δεκεμβριανά, όταν ο γέρος της «Δημοκρατίας» ξεναγούσε τον Τσώρτσιλ στην Ακρόπολη και οι δημοσιογράφοι τον ρώτησαν γιατί οδηγεί την Ελλάδα στον εμφύλιο, αφού κάμπτεται η δύναμη του ΕΛΑΣ στην Αθήνα, ο Άγγλος πρωθυπουργός, ως μεγάλος και άξιος ηγέτης της τάξης του, απάντησε: Τον ΕΛΑΣ δεν θέλω να τον νικήσω, θέλω να τον σκοτώσω. 
Λόγια «αληθινά», όπως εκείνα του ναζιστή αρχηγού της «Ειδικής Ασφάλειας», αρχιβασανιστή Αλέξανδρου Λάμπου, (βασανιστή και δολοφόνου της Ηλέκτρας Αποστόλου) του πλέον στενού συνεργάτη του Ταβουλάρη, που πριν δώσει το σύνθημα της εκτέλεσης των κομμουνιστών στο μπλόκο της Καλογρέζας, κρατώντας το εικόνισμα της Παναγίας ούρλιαξε: με τη διαταγή αυτής θα πιώ αίμα. Το γεγονός διασώζει η Μαρία Μαντζαβίνου αδελφή εκτελεσμένου στην κατάθεσή της στο δικαστήριο δωσίλογων.

Ο βίος και η πολιτεία, λοιπόν, του Ταβουλάρη, όπως αποδεικνύεται από ιστορικά γεγονότα, απαιτεί οι έχοντες την ευθύνη: Κυβέρνηση, Περιφέρεια και Δήμος, να μην καθυστερήσουν τη μετονομασία της οδού.

Σήμερα, υπάρχει πολύτιμη πείρα, περισσότερες αποδείξεις για τον ρόλο του καθενός. Τι είναι αυτό που τιμάμε, με το να παραμένει η υπάρχουσα ονομασία ενός τόσο κεντρικού δρόμου της Ζακύνθου; Τι παραδείγματα προς αποφυγή δίνουμε στους νέους του νησιού μας;

Έπειτα, δεν χρειάζεται, απλά, να διαμαρτύρεται κάποιος, πρέπει και να διεκδικεί. Οι Ζακυνθινοί, με αυτογνωσία και συλλογική μνήμη μπορούν να αλλάξουν το όνομα του δρόμου που προσβάλλει το νησί μας.

Ζάκυνθος 17 - 09 - 2021