Η ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΕΝΟΣ ΦΑΝΤΑΡΟΥ ΣΤΟΝ ΑΣΤΙΚΟ ΣΤΡΑΤΟ

Αγωνιστική θητεία






Τα δημοσιεύματα δίνουν και παίρνουν: Αδιαχώρητο στα Κέντρα Εκπαίδευσης Νεοσυλλέκτων. Οι νέοι από νωρίς, σε ηλικία 18 ετών, σπεύδουν να εκπληρώσουν τη στρατιωτική τους θητεία. 

Ακούγονται μάλιστα και διάφορα ιδεολογήματα, όπως: 

«Να πας νωρίς να ξεμπερδεύεις», «όσο πιο νέος τόσο το καλύτερο», «τώρα που έχει ησυχία» κ.ά. 

Το γεγονός αυτό ανέδειξε σε οξυμένο βαθμό προβλήματα που προϋπήρχαν, όπως κτίρια ακατάλληλα και θάλαμοι εγκαταλελειμμένοι για χρόνια. Επαναχρησιμοποιήθηκαν χωρίς την απαραίτητη υποδομή για διαμονή των φαντάρων, με αποτέλεσμα με την άδεια ορκωμοσίας να είναι υποχρεωμένοι να μεταφέρουν στο σπίτι τους τον ρουχισμό και τα προσωπικά τους είδη, αφού δεν υπήρχαν φοριαμοί για να τα κλειδώσουν. Οι μερίδες του φαγητού λιγοστές, το πρωινό ανεπαρκέστατο.

Βύσμα

Δεν είναι λίγοι οι νεοσύλλεκτοι που πολύ πριν παρουσιαστούν τους απασχολεί πώς θα βγει πέρα η θητεία, να κανονίσουν για μια βολική μετάθεση ή ακόμα και ειδικότητα που θα έχει λούφα. «Να είναι δουλειά γραφείου, ο καιρός να περνάει». Εκτός από τους ίδιους είναι και το οικογενειακό περιβάλλον που τις περισσότερες φορές σε παροτρύνει να βρεθεί «βύσμα» για να τακτοποιήσει τη μετάθεση, για να είσαι κοντά στο σπίτι, ή την ειδικότητα.

Ανάλογα προβλήματα αντιμετώπισα και εγώ πριν καν παρουσιαστώ, αφού συγγενικά πρόσωπα είχαν κανονίσει, χωρίς τη θέλησή μου, να παρουσιαστώ στην Πολεμική Αεροπορία και συγκεκριμένα στην 124 Πτέρυγα Βασικής Εκπαίδευσης (124 ΠΒΕ). Με το που έγινε αντιληπτό το σχέδιο, χωρίς μάλιστα τη θέλησή μου, αντέδρασα και ένα από τα πρώτα μέτρα που έλαβα ήταν να καταθέσω αίτηση στην ΠΑ για αμετάθετο σε μονάδα της Λήμνου.

Τα «επιχειρήματα» ή τα διλήμματα που αντιμετωπίζεις στο περιβάλλον σου είναι πολλά και οι πιέσεις αφόρητες. Υπάρχει εδραιωμένη αντίληψη ότι η θητεία είναι ένα μικρό κομμάτι της ζωής του φαντάρου. Ωστόσο οι ιδεολογικοί μηχανισμοί του κράτους κατά τη σχολική περίοδο ή κατά τη φοιτητική του ζωή λειτουργούν συνδυαστικά για να αποκτήσει ο νέος εργαζόμενος συνείδηση για το υπόλοιπο της ζωής του. Να μάθει ότι δεν έχει δικαίωμα να διεκδικεί και να αγωνίζεται για να βελτιώσει τις συνθήκες εργασίας, για τα λαϊκά δικαιώματα και ελευθερίες. Διαπαιδαγωγείται να έχει πάντα σαν πρότυπο στη ζωή του το σπάσιμο μέσης, να είναι ευέλικτος απέναντι στον εργοδότη του, και τα προβλήματα στον χώρο δουλειάς και στην κοινωνία να τα αντιμετωπίζει όχι με συλλογική δράση, αλλά μόνος του, επιδιώκοντας το προσωπικό όφελος και την κοινωνική «ανέλιξη».
Προβλήματα στο Κέντρο Εκπαίδευσης

Με εφόδιο τις θέσεις του ΚΚΕ και της ΚΝΕ, παρουσιάστηκα στην Τρίπολη τον Νοέμβρη 2025 στην 124 ΠΒΕ. Είχα μαζί μου τον «Ριζοσπάστη» στις αποσκευές μου, μαζί με ιδεολογικά και λογοτεχνικά βιβλία για τον ελεύθερο χρόνο.

Στο Κέντρο Εκπαίδευσης επικρατούσε το αδιαχώρητο, αφού ο αριθμός των νέων που παρουσιάστηκαν για τη θητεία τους ξεπέρασε κάθε πρόβλεψη. Είναι αυτονόητο ότι όχι μόνο δεν υπήρχε ζεστό νερό στα μπάνια, αλλά στη μονάδα δεν υπήρχε καν παροχή νερού. Το γεγονός αυτό αποτέλεσε κίνητρο για να ζητήσω να βγω στην αναφορά θαλάμου αρχικά και στη συνέχεια στην αναφορά μοίρας, κάτι που η διοίκηση της μονάδας δεν ήθελε, αφού οι συζητήσεις και η αγανάκτηση από την ανυπαρξία νερού στη μονάδα ήταν έντονες.

Ο γιορτασμός του Πολυτεχνείου μάς βρήκε στη μονάδα. Μαζί με άλλους συνφάνταρους συγκεντρωθήκαμε στο ΚΨΜ, τραγουδήσαμε αντιδικτατορικά και αντιφασιστικά τραγούδια. Οταν όμως άρχισαν οι πρόβες για την παρέλαση της ορκωμοσίας, ομάδα από φασίστες νεοσύλλεκτους βγήκαν από τα λαγούμια τους και τόλμησαν να ξεστομίσουν ρατσιστικά συνθήματα. Η αντίδρασή μου ήταν άμεση και κατηγορηματική. Μίλησα στους φαντάρους για την απαράδεκτη ενέργεια να τολμήσουν να ξεστομίσουν εμετικά συνθήματα. Τόνισα ότι αυτά δεν έχουν θέση ανάμεσά μας, καλλιεργούν το μίσος απέναντι σε άλλους λαούς, που δεν έχουμε να χωρίσουμε τίποτα, αντίθετα και αυτοί πληρώνουν τις συνέπειες των πολέμων στις χώρες τους και αναγκάζονται να επιλέξουν τον δρόμο της ξενιτιάς και του ξεριζωμού. Μάλιστα, τη γνώμη μου υιοθέτησε και μόνιμο στέλεχος, δηλώνοντας ότι αυτά δεν έχουν θέση εδώ.

Μετάθεση για Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία (EMY) και Λήμνο

Μετά την ολοκλήρωση της βασικής εκπαίδευσης στην 124 ΠΒΕ, παρουσιάστηκα στην ΕΜΥ. 

Εκεί πραγματοποιήθηκε εκπαίδευση σχετικά με την ειδικότητα του μετεωρολόγου. Στο διάστημα αυτό ήταν σε εξέλιξη κινητοποιήσεις των αγροτών που πλήττονται από την πολιτική της ΕΕ, την οποία συνδιαμορφώνει και υλοποιεί η κυβέρνηση της ΝΔ.

Στα μπλόκα της αγροτιάς που είχαν στηθεί σε διάφορα σημεία των Εθνικών οδών, αντιπροσωπείες φαντάρων και Δόκιμων Εφεδρων Αξιωματικών (ΔΕΑ) επισκέφτηκαν τα μπλόκα των αγροτών. Με ομιλίες εκδήλωσαν τη συμπαράστασή τους στον δίκαιο αγώνα των αγροτών. Τόνισαν ότι θεωρούν ότι οι φαντάροι είναι του λαού παιδιά, και πολλοί από αυτούς προέρχονται από αγροτικές οικογένειες και γνωρίζουν από πρώτο χέρι τα προβλήματα των αγροτών. Η κυβέρνηση για μία ακόμα φορά εκδήλωσε την αυταρχική και κατασταλτική της πολιτική απέναντι στους αγωνιζόμενους φαντάρους, αφού γι' αυτήν τους τη συμμετοχή τούς επέβαλε ποινές. Οι φαντάροι όμως δεν τρομοκρατήθηκαν από την επίθεση της κυβέρνησης. Αντίθετα, δήλωσαν ότι θα συνεχίσουν να αγωνίζονται και να στέκονται στο πλευρό του αγωνιζόμενου λαού, ακριβώς γιατί είναι του λαού παιδιά. Να σημειώσουμε εδώ ότι με την επιστροφή τους στις μονάδες τους εκδηλώθηκε κύμα συμπαράστασης από τους συνφάνταρους αλλά και από μόνιμα στελέχη, αφού πολλοί από αυτούς προέρχονται από αγροτικές οικογένειες ή ασχολούνται παράλληλα με την αγροτική περιουσία που έχουν από τους γονείς τους.

Κατά τη διάρκεια της παραμονής μου στην ΕΜΥ η κυβέρνηση προχώρησε σε οργάνωση ιδεολογικής - πολιτικής και γεωστρατηγικής διάλεξης στο προσωπικό, από καθηγητή Γεωπολιτικής Θεωρίας και Ανάλυσης Πολέμου στο Τμήμα Τουρκικών Σπουδών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ). 

Ο κ. καθηγητής στην ομιλία του ανάμεσα σε άλλα τόνισε ότι η Ελλάδα βρίσκεται στη σωστή πλευρά της Ιστορίας, χαιρέτισε τη μετατροπή της χώρας μας σε ενεργειακό - μεταφορικό κόμβο και παράλληλα έκανε κριτική στην κυβέρνηση για τη θεωρία των «ήρεμων νερών» απέναντι στην Τουρκία.

 Κλείνοντας την ομιλία του έκανε κάλεσμα εθνικής ενότητας και προστασίας του ελληνισμού και της ορθοδοξίας, συνοδευόμενο από ρατσιστικό δηλητήριο, τόσο απέναντι στους μετανάστες και πρόσφυγες όσο και για τον τουρκικό λαό, τονίζοντας ότι ο πραγματικός εχθρός είναι από την Ανατολή και αλλόθρησκος. 

Αμέσως μετά το τέλος της ομιλίας ζήτησα τον λόγο και ρώτησα για τα δισεκατομμύρια που δαπανώνται για ΝΑΤΟικούς εξοπλισμούς και για την παρουσία των αμερικανοΝΑΤΟικών βάσεων στη χώρα μας, τη στιγμή που δεν είμαστε ασφαλείς αλλά και η χώρα μας είναι στόχος αντιποίνων. Επίσης για τις συνέπειες για τον λαό μας από τη μετατροπή της χώρας μας σε κόμβο μεταφοράς Ενέργειας.

Ο ομιλητής απέφυγε να απαντήσει, επικαλούμενος ανειλημμένες υποχρεώσεις. Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι αμέσως μετά την παρέμβασή μου οι συνφάνταροι μετεωρολόγοι χειροκρότησαν και ακολούθησε συζήτηση σχετικά με τη θέση του ΚΚΕ για τους Ρομά και τους μετανάστες.

Μετά το τέλος της εκπαίδευσης, τέλη Γενάρη 2026, πήρα μετάθεση για τη Λήμνο και συγκεκριμένα για την 130 Σμηναρχία Μάχης.

Στο διάστημα της παραμονής μου στη Λήμνο οξύνθηκαν παραπέρα οι ιμπεριαλιστικές συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και πραγματοποιήθηκε πορεία στη Μύρινα, όπου συμμετείχαμε 10 στρατευμένοι από το νησί.
Για τους στρατευμένους που ήμασταν στο αεροδρόμιο ήταν οξυμένο το πρόβλημα της μετακίνησης, αφού τα χιλιόμετρα ήταν αρκετά κατά την έξοδό μας από τη μονάδα για την πόλη της Μύρινας.

Για το πρόβλημα αυτό προσπαθήσαμε να κάνουμε συνέλευση θαλάμου και να συγκροτήσουμε επιτροπή σμηνιτών για τη διεκδίκηση των δικαιωμάτων μας, σε αντιπαράθεση με την επιτροπή που ήθελε να φτιάξει η διοίκηση της μονάδας για να ελέγχει την κατάσταση. Αποτέλεσμα των ενεργειών μας, και ενώ δεν έγινε κατορθωτό να συγκροτηθεί επιτροπή, ήταν ότι καταφέραμε να βάλει η διοίκηση της μονάδας βανάκι για τη μεταφορά όσων έπαιρναν άδεια, μέχρι το πλοίο στη Μύρινα.

Η δημοσίευση των φωτογραφικών ντοκουμέντων για τους 200 ήρωες κομμουνιστές της Καισαριανής, και ειδικότερα με την προβολή της ταινίας «Το Τελευταίο Σημείωμα» στο ΚΨΜ, πυροδότησε πολλές συζητήσεις και αρκετά ερωτήματα σχετικά με τις θέσεις και το Πρόγραμμα του ΚΚΕ. 

Οι συνφάνταροι έδειξαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το λεύκωμα με τους 200, και κάποιοι από αυτούς το κράτησαν για να μελετήσουν παραπέρα. 

Ολα τα παραπάνω μάς οδήγησαν στο συμπέρασμα ότι είναι αναγκαίο να γίνει σύσκεψη με συναδέλφους φαντάρους από τη μονάδα. Η συζήτηση περιστράφηκε σε θέματα επικαιρότητας σχετικά με τους πολέμους σε Μέση Ανατολή και Ουκρανία, καθώς και για τι παλεύει το ΚΚΕ και πόσο επίκαιρος είναι σήμερα ο σοσιαλισμός, τι είναι επανάσταση, πώς η οικονομία διαμορφώνει το εποικοδόμημα κ.ά.

Κλείνοντας το σύντομο αυτό σημείωμα, γιατί πολλά ακόμη θα μπορούσα να θίξω και να αναλύσω διεξοδικότερα, κατάλαβα ότι η στρατιωτική θητεία για ένα μέλος της ΚΝΕ και του ΚΚΕ είναι μεγάλο σχολείο. Οι αντικειμενικές δυνατότητες που έχουν διαμορφωθεί δίνουν τη δυνατότητα για παρέμβαση σε έναν χώρο που είναι εχθρικός - κατασταλτικός για το λαϊκό κίνημα.

Είναι γεγονός ότι οι δυσκολίες και τα σοβαρά ζητήματα που έρχεται αντιμέτωπος ο νέος που κάνει τη θητεία του βοηθούν για να κατανοηθεί καλύτερα ο ρόλος του αστικού στρατού, να ατσαλωθείς ιδεολογικά και πολιτικά, με μεγαλύτερη ωριμότητα για τη συνέχιση της ταξικής πάλης στους χώρους δουλειάς.

Αποτελούν σχολείο και διαπαιδαγωγούν τον νέο κομμουνιστή να είναι δυνατός, να μπορεί να αντεπεξέλθει στις δυσκολίες και στα σκαμπανεβάσματα που επιφυλάσσει η ζωή. 

Να γίνει πράξη το σύνθημα του 22ου Συνεδρίου του ΚΚΕ: «ΚΚΕ δυνατό, σταθερό σε κάθε δοκιμασία, έτοιμο στο κάλεσμα της Ιστορίας για τον σοσιαλισμό».

Θανάσης ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ
Γεωπόνος

Οδυσσέας Ελύτης: Πώς η φρίκη του Αλβανικού Μετώπου Γέννησε το «Άξιον Εστί»

Από τη λάσπη του Τεπελενίου και το επιστημονικό «θαύμα» της επιβίωσής του από τον τύφο, μέχρι τη θυσία του φίλου του, Γιώργου Σαραντάρη. Η συγκλονιστική ιστορία του Ανθυπολοχαγού που μετέτρεψε το τραύμα του πολέμου σε παγκόσμιο πνευματικό φως.

Πώς μετατρέπεται η φρίκη του πολέμου σε παγκόσμιο πνευματικό κτήμα; 

Για τον Οδυσσέα Αλεπουδέλη, τον νεαρό αστό που η παγκόσμια λογοτεχνία θα μάθαινε ως Οδυσσέα Ελύτη, το Αλβανικό Μέτωπο του 1940-1941 δεν ήταν απλώς μια στρατιωτική θητεία. Ήταν μια βίαιη, μεταφυσική γέννηση.

Ήταν η βαθιά υπαρξιακή τομή που γέννησε το «Άσμα Ηρωικό και Πένθιμο για τον Χαμένο Ανθυπολοχαγό της Αλβανίας» και, τελικά, το μνημειώδες «Άξιον Εστί», το οποίο τον οδήγησε στην ύψιστη τιμή του Βραβείου Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1979.

Από «χαλασμένο παιδί της Αθήνας», στην πρώτη γραμμή του πυρός

Στις 28 Οκτωβρίου 1940, με την κήρυξη του ελληνοϊταλικού πολέμου, ο Ελύτης κατατάσσεται ως έφεδρος ανθυπολοχαγός στη Διοίκηση του Στρατηγείου του Α’ Σώματος Στρατού. Πολύ σύντομα, οι ανέσεις της αθηναϊκής πνευματικής ζωής δίνουν τη θέση τους στη λάσπη, το δριμύ ψύχος και τον θάνατο.

Η εμπειρία αυτή λειτούργησε ως καταλύτης, μετατοπίζοντάς τον από το «εγώ» στο «εμείς». Όπως εξομολογήθηκε χρόνια αργότερα, το 1965, σε μια ιστορική συνέντευξή του στο φοιτητικό περιοδικό «Πανσπουδαστική»:

«Τι να έκανα εγώ, ένα χαλασμένο παιδί της Αθήνας; 

Με κόπο ανυπολόγιστο, κατάφερα να είμαι απλώς συνεπής προς την αποστολή μου. Αλλά είδα στο πρόσωπο των στρατιωτών μου τη λάμψη που είναι ικανός ο Ελληνισμός ν’ αναδύσει όταν πιστεύει στο δίκιο του. Και γνώρισα από πολύ κοντά την αψηφισιά του θανάτου, την ακατάβλητη θέληση της ζωής που έγινε τελικά και δική μου»

Η μάχη με τον τύφο και η επιβίωση που ξεπέρασε την Ιατρική

Τον Φεβρουάριο του 1941, ο Ελύτης έρχεται αντιμέτωπος με έναν εξίσου αμείλικτο εχθρό: τον βαρύ κοιλιακό τύφο. Τα μολυσμένα νερά που έπιναν οι φαντάροι ανάμεσα στα πτώματα των μουλαριών τον καθηλώνουν. Με σαράντα πυρετό, χρειάστηκε να κάνει τρία μερόνυχτα οδοιπορίας με τα πόδια και με ζώο για να διακομιστεί στο Νοσοκομείο Ιωαννίνων.

Εκεί, ακίνητος, με πάγο στην κοιλιά και με τους γιατρούς να θεωρούν τον θάνατό του βέβαιο, ο ποιητής επιδεικνύει μια πρωτοφανή πνευματική αντίσταση. «Με είχανε αποφασίσει, αλλά εγώ δεν είχα αποφασίσει τον εαυτό μου», θα γράψει χαρακτηριστικά.

Αρνείται να μεταφερθεί στον θάλαμο των ετοιμοθανάτων και αρνείται να εξομολογηθεί.

 Όταν ξεκινά η γερμανική εισβολή, οι νοσοκόμοι τρέχουν στα καταφύγια κι εκείνος μένει κατάμονος σε έναν έρημο θάλαμο, γεμάτος πληγές από την ακινησία, με τα παράθυρα ανοιχτά για να μην σπάσουν τα τζάμια από το ωστικό κύμα των βομβαρδισμών.

Η επιστροφή του στην Αθήνα ήταν μια πραγματική οδύσσεια.

 Καθηλωμένος σε ένα φορείο μέσα σε φορτηγό, η φάλαγγά του βομβαρδίζεται οκτώ φορές από τα γερμανικά Στούκας. 

Στο Αγρίνιο τον εγκαταλείπουν σε ένα πεζούλι, πριν τον σώσει μια εθελόντρια νοσοκόμος, σέρνοντάς τον στο υπόγειο μιας καπναποθήκης. 

Όταν έφτασε στην Αθήνα, οι γιατροί έτριβαν τα μάτια τους: επιστημονικά, η παραμικρή μετακίνηση θα έπρεπε να του είχε προκαλέσει θανάσιμη εντερορραγία.

Η επιστροφή στην κατεχόμενη Αθήνα φέρνει ένα βαρύ πένθος, το οποίο θα σφραγίσει την ποίησή του.
Ο στενός του φίλος, ο σπουδαίος ποιητής Γιώργος Σαραντάρης, επιστρατεύεται επίσης στην πρώτη γραμμή, αλλά δεν αντέχει τις κακουχίες. Μεταφέρεται βαριά άρρωστος στην Αθήνα και πεθαίνει πρόωρα το 1941.

Ο Σαραντάρης γίνεται ο συμβολικός πυρήνας για το «Άσμα Ηρωικό και Πένθιμο για τον Χαμένο Ανθυπολοχαγό της Αλβανίας» (1945). Ο Ελύτης ηρωοποιεί τον βαθμό του ανθυπολοχαγού, επειδή, όπως σημειώνει, «λίγοι ξέρουν ότι το κύριο βάρος του πολέμου το σήκωναν οι ανθυπολοχαγοί».

Στο ποίημα, ο θάνατος του Ανθυπολοχαγού δεν είναι το τέλος, αλλά μια μεταμόρφωση: ο ήρωας ανασταίνεται μέσα στο φως, ενσαρκώνοντας την ελευθερία που ξαναγεννιέται μέσα από τα ερείπια.

«Το Άξιον Εστί»:

Όλη αυτή η συσσωρευμένη εμπειρία—η λάσπη, ο τύφος, η λάμψη των φαντάρων, ο χαμός του Σαραντάρη—βρήκε την απόλυτη δικαίωσή της το 1959 με την έκδοση του «Άξιον Εστί». 

Το έργο αυτό δεν είναι ένα απλό χρονικό πολέμου, αλλά μια κοσμική Λειτουργία που παραλληλίζει τα πάθη του ανθρώπου και του έθνους με τη χριστιανική παράδοση.
Όταν το 1979 η Σουηδική Ακαδημία απένειμε στον Οδυσσέα Ελύτη το Βραβείο Νόμπελ, ουσιαστικά βράβευσε αυτή την ικανότητα: να μεταμορφώνεις την προσωπική και εθνική τραγωδία σε οικουμενικό, διαχρονικό φως. 

Ο Ανθυπολοχαγός Αλεπουδέλης είχε νικήσει τον θάνατο στα βουνά της Αλβανίας, χαρίζοντας στην παγκόσμια λογοτεχνία ένα αθάνατο μνημείο ανθρωπιάς.

https://www.youtube.com/watch?v=CIBVbTMEXQg

Η πρώτη παρουσίαση του Άξιον Εστί του Μίκη Θεοδωράκη σε ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη έγινε στις 19 Οκτωβρίου 1964.

Πρόκειται ασφαλώς για ένα από τα σπουδαιότερα και γνωστότερα έργα της Ελληνικής μουσικής που χάρισε στο Νεοελληνικό Πολιτισμό ένα από τα πλέον αξιομνημόνευτα αριστουργήματά του. Αναντίρρητα κατά τις τελευταίες δεκαετίες το Άξιον Εστί έχει εδραιωθεί πλήρως στη συνείδηση, στο μυαλό και στην καρδιά του κόσμου και συνεπώς στην ιστορία της μουσικής μας. 

Όμως εκείνα τα χρόνια τα πράγματα δεν ήταν καθόλου εύκολα, μολονότι ο Μίκης Θεοδωράκης είχε ήδη δώσει κάποια από τα πλέον εμβληματικά έργα του όπως τον Επιτάφιο, την Πολιτεία Α΄και Β’, την Όμορφη Πόλη, τη Μαγική Πόλη, το Τραγούδι του Νεκρού Αδελφού, το Αρχιπέλαγος, κ.ά. 

Το Άξιον Εστί ήταν κάτι καινούργιο, ένα λαϊκό ορατόριο όπως χαρακτηρίστηκε, και προκάλεσε πολλές αντιδράσεις. 

Σημειωτέον ότι ο αρχικός σκοπός των δημιουργών Μίκη Θεοδωράκη και Οδυσσέα Ελύτη ήταν να παρουσιαστεί το έργο στο Ηρώδειο αλλά σύμφωνα με την κυβέρνηση “η παρουσία Μπιθικώτση θεωρείται ανάρμοστη με την ιερότητα του χώρου”. 

Ο Μπιθικώτσης είχε ήδη δώσει μνημειώδεις και ασύγκριτες ερμηνείες, που χαρακτηρίζονται πλέον ως ιστορικές, σε έργα άλλων ποιητών όπως του νομπελίστα (την προηγούμενη χρονιά 1963) Γ. Σεφέρη, του Γ. Ρίτσου, του Δ. Χριστοδούλου, του Τ. Λειβαδίτη, του Κ. Βάρναλη κ.α.

 αλλά οι συντηρητικοί κύκλοι της εποχής ήταν ανένδοτοι και έβρισκαν κάθε λογής αστεία δικαιολογία για να κλείσουν το δρόμο προς το Ηρώδειο στο Άξιον Εστί. 

Συνάγεται ξεκάθαρα από τα ανωτέρω ότι αυτό που θεωρείται στην εποχή μας ως δεδομένο και έχει αναγνωριστεί πέραν πάσης αμφιβολίας, εν έτει 1964 δεν ήταν καθόλου αποδεκτό. Συντηρητισμός μαζί με κομματικά-εμφυλιοπολεμικά στερεότυπα, συν τις γενικότερες πολιτικοοικονομικές και κοινωνικές συνθήκες, όχι μόνο δεν αναγνώρισαν την αξία ενός έργου, που θεωρείται κλασικό, αλλά προέβησαν σε λοιδορίες κατά των δημιουργών Ελύτη και Θεοδωράκη και σε απαξιωτικά σχόλια εις βάρος των υπολοίπων.

 Ο λαός βέβαια αποδέχτηκε γρήγορα το έργο αφού ο ομώνυμος δίσκος σημείωσε εντυπωσιακές πωλήσεις και τα τραγούδια αγαπήθηκαν όσο ελάχιστα ενώ και η γενικότερη καλλιτεχνική κριτική των επόμενων χρόνων το κατέταξε σε δυσθεώρητα ύψη. Σήμερα, μισό αιώνα και βάλε μετά, φαίνονται ίσως αδιανόητα τα αρνητικά σχόλια για ένα τέτοιο αριστούργημα που εύκολα μπορεί να θεωρηθεί ως ένα από τα κορυφαία του Νεοελληνικού Πολιτισμού.

Για τα Γεγονότα του Υψόλιθου το 1821 στη Ζάκυνθο

 

Κώστας Καποδίστριας
17.10.26 ·

Ένα πολύ σοβαρό επεισόδιο
από την Ζακυνθινή ιστορία.

Nikos Felekis ·
3 ημ. ·

3 Οκτωβρίου 1821:

Τουρκικό καράβι προσαράζει στην Ζάκυνθο μετά από ναυμαχία με τον Ελληνικό στόλο.
Οι Ζακυνθινοί πληρώνουν ακριβά την αγάπη τους στην πατρίδα.
Χωρις ελεος η βρετανική αντίδραση.
Λίγους μήνες μετά την εκδήλωση της Επανάστασης του 1821, ο τουρκικός στόλος, με επικεφαλής τον Καρά Αλή, έχει βρει ασφαλές ορμητήριο για τις επιδρομές του στη Ζάκυνθο.
Τα Επτάνησα αγγλοκρατούνται, αλλά οι Βρετανοί είναι ολοφάνερα εχθρικοί απέναντι στους έλληνες επαναστάτες και βοηθούν απροκάλυπτα τους Τούρκους.
Ο Καρά Αλής μπαινοβγαίνει όποτε θέλει με τον στόλο του στο λιμάνι της Ζακύνθου, τρώει και πίνει με τον άγγλο διοικητή του νησιού Ζακ Ανκί, ενώ τροφοδοτείται συστηματικά με τρόφιμα, νερό και μπαρούτι. Από τη Ζάκυνθο έφυγε ο στόλος που ρήμαξε το Γαλαξίδι και το Αίγιο κι εκεί πάλι επέστρεψε για τροφοδοσία στις 27 Σεπτεμβρίου του 1821.
Ο ελληνικός στόλος, υπό τον Ανδρέα Μιαούλη, προσπάθησε κι αυτός να μπει στη Ζάκυνθο, αλλά οι Άγγλοι το απαγόρευσαν.
Οι αρχές μάλιστα, όταν έβλεπαν τη σημαία της ελληνικής επανάστασης σε πλοία ή βάρκες, την κατέβαζαν με μανία και την έσχιζαν….
Η ναυμαχία κοντά στον Λαγανά
Στις 29 Σεπτεμβρίου ο τουρκικός στόλος απέπλευσε, αλλά ο Μιαούλης τον παρακολουθούσε από κοντά. Μόλις λοιπόν ένα πλοίο απομακρύνθηκε λίγο από τον κορμό του τουρκικού στόλου, δύο ελληνικά πλοία με καπετάνιους τους Σαχίνη και Ραφαλιά το απέκοψαν και του επιτέθηκαν.
Άρχισε ναυμαχία πολύ κοντά στη στεριά, με τους Ζακυνθινούς να έχουν πλημμυρίσει τα γύρω υψώματα και να την παρακολουθούν ανήμποροι.
Σε κάθε κανονιά των ελληνικών πλοίων ζητωκραύγαζαν, ενώ έβριζαν και χειρονομούσαν κατά των Τούρκων. Γρήγορα φάνηκε η ανωτερότητα των ελλήνων ναυτικών.
Το τουρκικό πλοίο έχασε είκοσι από τους εξήντα άνδρες του και πήρε φωτιά, οπότε ο καπετάνιος του αποφάσισε να το ρίξει στη στεριά για να βρει υποστήριξη στους Άγγλους.
Στις 3 Οκτωβρίου το φλεγόμενο πλοίο προσάραξε στη θέση Υψόλιθος, δίπλα στην παραλία του Λαγανά.
Μόλις όμως έπιασε στεριά, οι ερεθισμένοι Ζακυνθινοί, που στήριζαν ολόψυχα τον ελληνικό Αγώνα, όρμησαν εναντίον του πληρώματος με άγριες διαθέσεις.
Η επίθεση των κατοίκων και η αντίδραση των Άγγλων
Ο άγγλος διοικητής, συνηθισμένος σε ντόπιους που ποτέ δεν είχαν δείξει επαναστατικές διαθέσεις, έστειλε απλώς ένα στρατιωτικό απόσπασμα από δεκαοχτώ άτομα κι έναν αξιωματικό για να περιμαζέψουν τους Τούρκους.
Οι Βρετανοί όμως βρέθηκαν μπροστά σε μια πρωτόγνωρη κατάσταση.
Οι εξαγριωμένοι Ζακυνθινοί, οπλισμένοι με ό,τι όπλο είχαν στα σπίτια τους, επιτέθηκαν και σε αυτούς, σκοτώνοντας δύο και τραυματίζοντας έναν αξιωματικό. Νέο απόσπασμα, από πενήντα στρατιώτες, απώθησε προσωρινά τους εξεγερμένους, αλλά το βράδυ δέχθηκε νέα επίθεση από εκατοντάδες Ζακυνθινούς, με αποτέλεσμα να αφήσει πίσω πάνω από δέκα νεκρούς.
Οι βρετανοί κατακτητές αντέδρασαν με την αγριότητα που εκδήλωναν απέναντι σε επαναστατημένες αποικίες.
Στις 8 Οκτωβρίου του 1821 έφτασαν δύο φρεγάτες με πεζικό και πυροβολικό και αρχηγό τον ανθαρμοστή Άνταμ. Ο Άνταμ επιβάλλει στρατιωτικό νόμο, απαγορεύει την κυκλοφορία, κλείνει τις εκκλησίες και αρχίζει ελέγχους σε όλα τα σπίτια…
Στήνει κανόνια και τηλεβόλα στα σταυροδρόμια και στις εισόδους των χωριών ενώ μαζεύει όλα τα τραπεζομάχαιρα από τα σπίτια. Διατάζει τους διαπρεπέστερους πολίτες να παρουσιαστούν στο στρατοδικείο και φέρνει τους φυλακισμένους ενώπιόν του, κατηγορούμενους για εσχάτη προδοσία.
Προτού καν συνεδριάσει το στρατοδικείο, είχε στηθεί στην κεντρική παραλιακή πλατεία του Μόλου μια ολόκληρη σειρά αγχόνες, λες και η ετυμηγορία ήταν γνωστή εκ των προτέρων.
Φυσικό ήταν.
Πρόεδρος του στρατοδικείου ήταν ο ίδιος ο Άνταμ και μέλη του ένας ταγματάρχης, ένας λοχαγός, ένας υπολοχαγός, ένας ανθυπολοχαγός κι ένα στρατιώτης, όλοι μέλη του αποσπάσματος που είχε φέρει μαζί του.
Φυσικά επρόκειτο για δίκη-παρωδία. Δεν επετράπησαν μάρτυρες υπεράσπισης, μόνο κατηγορίας.
Κι όταν ο επιφανής πολίτης Διονύσιος Καπνίσης επέμεινε να καταθέσει ως μάρτυρας υπεράσπισης, το δικαστήριο τον τιμώρησε με την ποινή της μπερλίνας.

Τα φρικτά βασανιστήρια στους Ζακυνθινούς…
Παρουσιάστηκε τότε ο γέροντας πατέρας του και ζήτησε να τιμωρηθεί αυτός αντί του γιου του, διότι η μπερλίνα εθεωρείτο πολύ ατιμωτική. Οι Άγγλοι το δέχθηκαν χωρίς πρόβλημα.
Περιέφεραν τον γέροντα σε όλη την πόλη, καβάλα σ έναν γάιδαρο κι έπειτα τον πήγαν στην πλατεία. Εκεί είχε στηθεί ένας μεγαλοπρεπής θρόνος , όπου τον κάθισαν και στη συνέχεια ένας λόχος στρατιώτες άρχισε να του πετά αυγά στο πρόσωπο, μέχρι που άδειασαν τα δυο μεγάλα πανέρια που υπήρχαν εκεί. Στη δίκη αυτή καταδικάστηκαν σε θάνατο επτά άτομα.
Ο ένας το έσκασε στην Πελοπόννησο κι ο ιερωμένος παπα- Κεφαληνός τη γλίτωσε, επειδή δεν τόλμησαν να τον σκοτώσουν.
Τους άλλους πέντε τους απαγχόνισαν, αφού τους δήμευσαν την περιουσία και πέταξαν τις οικογένειές τους στο δρόμο.

*  
Ο δημόσιος απαγχονισμός όμως δεν ήταν αρκετός για τους «πολιτισμένους» Βρετανούς.
Βύθισαν τα πτώματα των κρεμασμένων σε βραστή πίσσα, τα έκλεισαν σε σιδερένια κλουβιά και τα τοποθέτησαν σε πασσάλους πάνω στο ύψωμα του Προφήτη Ηλία.
Τα τέσσερα από τα πέντε πτώματα, καταφαγωμένα από τα όρνεα, έμειναν στον Προφήτη Ηλία έως το 1831, δηλαδή δέκα ολόκληρα χρόνια, ενώ ο το σώμα του Κλαυδιανού, που είχε τοποθετηθεί στην είσοδο του χωριού του, Φιολίτι, απομακρύνθηκε το 1836, δηλαδή 15 χρόνια αργότερα.
Τα δραματικά γεγονότα του Υψόλιθου, όπως ονομάστηκαν, σφράγισαν την ιστορία της Ζακύνθου.
Τα πτώματα των επαναστατών διατηρήθηκαν στα κλουβιά ακόμα και τους κατοπινούς χρόνους, όταν η Βρετανία άλλαξε πολιτική και υιοθέτησε φιλική στάση απέναντι στους επαναστάτες.
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ 1821

                                                    __________________________

*Οι πέντε Ζακυνθινοί πατριώτες που καταδικάστηκαν από το βρετανικό στρατοδικείο και απαγχονίστηκαν στην πλατεία του Αγίου Νικολάου του Μώλου για τα Γεγονότα του Υψόλιθου το 1821 ήταν οι εξής:

1. Γιάννης Κλαυδιανός (γνωστός και ως Φιολιταίος, από το χωριό Φιολίτι) [rezante.gr, zakynthos-museumsolomos.gr]
2. Διονύσιος Κοντονής [zakynthos-museumsolomos.gr]
3. Θεόδωρος Πέττας (ή Γλάρος) [zakynthos-museumsolomos.gr]
4. Παναγιώτης Ρουμελιώτης [zakynthos-museumsolomos.gr]
5. Αντώνιος Τζούκος (ή Γράμψας) [zakynthos-museumsolomos.gr]

Από τα Σχόλια 

Angeliki Petropoulou

Εύγε Κωστή!

Για να μην μάς λένε οι πεμπτοφαλαγγίτες ελληνόφωνοι ιστορικοί ότι το Ναβαρίνο έσωσε τον Αγώνα και ότι το .χρωστάμε στους Ευρωπαίους. Χωρίς τους ποταμούς αίματος των Ελλήνων και την πίεση των Ευρωπαίων Φιλελλήνων που μάθαιναν τα "Μεσσολόγγια" μας, καμμία Βρετανία, καμμία αυτοκρατορία δεν θα είχε αλλάξει στάση.

Το Ναβαρίνο στόχο πρώτο είχε το κανάλι τού Σουέζ που δεν ήθελαν οι "Σύμμαχοι" να το αφήσουν στην κυριαρχία τής Αιγύπτου.

γιώργοσ βαρθαλησ

  ·

ΑΚΟΜΗ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ ΟΙ ΆΓΓΛΟΙ ΜΑΣ ΔΙΑΦΕΝΤΕΥΟΥΝ..........

Μαρίνος Ζηβας

  ·

Τέκνα εσείς αντρειωμένα,

μέ τήν πίσσα αλειμμένα,

μές στά σίδερο κλουβιά,

πού εμπνεύστηκε στού Στράνη,

ύμνο στήν ελευθερία,

ό Διονύσης Σολωμός,

καί ή μάνα όπου κλαίει,

μέ μεγάλο σπαραγμό,

βλέποντας τήν κάθε μέρα,

τό παιδί τσης τό νεκρό,

όπου βάλανε οί Εγγλέζοι,

είς τήν πόρτα τσης εμπρός,

,,,,,,,,,

Ιατρός Αλέξανδρος Κόμης (1900–1976) από Komi Doctors House

Komi Doctors House: Ιατρός Αλέξανδρος Κόμης του Σπυρίδωνος (1900–1976): Αλέξανδρος Κόμης του Σπυρίδωνος (1900–1976) Ιατρός 

Ο Αλέξανδρος Κόμης του Σπυρίδωνος γεννήθηκε το 1900 στις Βολίμες Ζακύνθου.
Από νεαρή ηλικία ακολούθησε σπουδές ιατρικής στην Αθήνα, φοιτώντας στην Ιατρική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, από όπου αποφοίτησε το 1922 με βαθμό «Άριστα».

Η περίοδος των σπουδών του συνέπεσε με μια εποχή βαθιών μεταβολών στην ιατρική επιστήμη, κατά την οποία η βακτηριολογία, η μικροβιολογία και η ανοσολογία εξελίσσονταν ραγδαία σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Στη συνέχεια μετέβη στο Παρίσι, όπου παρακολούθησε επιστημονικές εργασίες και συνδέθηκε με το ευρωπαϊκό ερευνητικό περιβάλλον της εποχής.

Ειδικεύτηκε στην έρευνα των τοξινών και της ανοσολογίας και δημοσίευσε άρθρα σε ελληνικά και διεθνή επιστημονικά έντυπα. 

Έλαβε μέρος σε διεθνή συνέδρια μικροβιολογίας, όπου συνδέθηκε με εξέχουσες προσωπικότητες.

Σήμερα παρουσιάζουμε ένα πλήρως τεκμηριωμένο ιστορικό και επιστημονικό οδοιπορικό του.

Το υλικό που θα δείτε προέρχεται αποκλειστικά από τεκμήρια: επιστολές, δημοσιεύσεις, κρατικές άδειες, διπλώματα ευρεσιτεχνίας, διεθνείς προσκλήσεις.
Δεν πρόκειται για αφήγηση μνήμης.
Πρόκειται για παρουσίαση εγγράφων.

Από τη Βακτηριολογία του Μεσοπολέμου στη Θεωρία των Ενζυμεμβολίων

Ιστορική και επιστημονική τεκμηρίωση μέσα από αρχειακό υλικό

        Ο Αλέξανδρος Κόμης του Σπυρίδωνος στο βήμα, σε διάλεξη σε ιατρικό συνέδριο.

Γεννήθηκε το 1900 στις Βολίμες Ζακύνθου.

Γιος του Γιατρού Κόμη Σπύρου του Ευσταθίου και της Ασημίνας Θεοδόση - Κόμη.

Το πτυχίο του, 1922 με άριστα !

Ο Αλέξανδρος Κόμης του Σπυρίδωνος:
Εκπαιδεύτηκε στην Ελλάδα παίρνοντας με βαθμό άριστα το Πτυχίο του απ' την Ιατρική Σχολή του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου της Αθήνας το 1922 και παρακολούθησε επιστημονικές εργασίες στο Παρίσι.
Συνεργάστηκε με το Ελληνικό Ινστιτούτο Παστέρ και εργάστηκε στο Νοσοκομείο "Σωτηρία"

Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ

Κατά τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα, η φυματίωση αποτελούσε μία από τις μεγαλύτερες απειλές για τη δημόσια υγεία στην Ευρώπη και στην Ελλάδα.
Πριν από την ανακάλυψη των αντιβιοτικών, η αντιμετώπιση της νόσου βασιζόταν:

στην απομόνωση των ασθενών,

στη βακτηριολογική έρευνα,

στα σανατόρια,

και στις πρώιμες ανοσολογικές προσεγγίσεις.

Το Νοσοκομείο «Σωτηρία» και το Ελληνικό Ινστιτούτο Παστέρ υπήρξαν από τα σημαντικότερα κέντρα έρευνας και αντιμετώπισης της φυματίωσης στην Ελλάδα.

Μέσα σε αυτό το επιστημονικό περιβάλλον διαμορφώθηκε η ερευνητική πορεία του Αλέξανδρου Κόμη.

ΠΡΩΤΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ (1924–1930)

Η Θεμελίωση της Επιστημονικής Ταυτότητας

          Πανεπιστήμιο Παρισίων – Κλινική Προπαιδευτική

Το 1924, ο Αλέξανδρος Κόμης βρίσκεται στο Παρίσι.
Η φοίτησή του στην Κλινική Προπαιδευτική του Πανεπιστημίου Παρισίων τον τοποθετεί στον πυρήνα της γαλλικής βακτηριολογικής σχολής — της σχολής που είχε θεμελιώσει ο Pasteur και που εκείνη την εποχή διαμόρφωνε την παγκόσμια ιατρική σκέψη.

Επιστολή της Clinique Médicale (Université de Lyon) προς τον Αλέξανδρο Κόμη (1900–1976), Έλληνα ιατρό και μικροβιολόγο. Η επιστολή αφορά την αλληλογραφία του με τον Καθηγητή L. Bado, 3 Απριλίου 1924.

1927-1928  

Επιστημονικό αρχειακό τεκμήριο του Έλληνα ιατρού και μικροβιολόγου Αλέξανδρου Κόμη (1900–1976), από το Ελληνικό Ινστιτούτο Παστέρ. 

Περιλαμβάνει ερευνητικές εργασίες πάνω στις τοξίνες και στις επιδράσεις της ζύμωσης στην τοξικότητα και την ανοσογονικότητα. 

Το έγγραφο αποτελεί μέρος του αρχειακού υλικού του Ινστιτούτου και τεκμηριώνει την επιστημονική δραστηριότητα του Κόμη Αλεξάνδρου κατά τις πρώιμες φάσεις της μικροβιολογίας στην Ελλάδα.

Η παρουσία του εκεί δεν είναι τυπική. Είναι ερευνητική.

Απ' την ετήσια έκθεση του Ελληνικού Ινστιτούτου Παστέρ για το έτος 1927 (Αθήνα, 1928), πού περιλαμβάνει πληροφορίες για τις δραστηριότητες του Ινστιτούτου, όπως την επιστημονική έρευνα, την παραγωγή εμβολίων και ορών, την εργαστηριακή υποστήριξη στην κτηνιατρική και την ιατρική, καταγράφεται η συμμετοχή του Αλέξανδρου Κόμη στις εργασίες για τις τοξίνες και την ανοσολογία. 

Το έγγραφο αποτελεί βασικό ιστορικό έγγραφο:

για την ιατρική δραστηριότητα του Κόμη Αλεξάνδρου στο ινστιτούτο (εργαζόταν ταχτικά στο ινστιτούτο, δημοσιεύοντας πολλές φορές το αποτέλεσμα των ερευνών που παρακολούθησε στο ινστιτούτο για τις τοξίνες)
και για τη μελέτη της ανάπτυξης της μικροβιολογίας και της δημόσιας υγείας στην Ελλάδα.

Το 1928–1929 δημοσιεύει εργασία περί «αντιβιοτισμού των τοξινών».

«Έρευνα για την Αντιβιοποίηση των Τοξινών, 1928–1929» — Ένα τετράσέλιδο επιστημονικό χειρόγραφο του Αλέξανδρου Κόμη (1900–1976), Έλληνα ιατρού και μικροβιολόγου.

https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=File:Alexandros_Komis_Research_on_Antibiotism_of_Toxins_1928_1929.pdf&page=4

 Το έγγραφο καταγράφει μια σειρά πειραμάτων στα οποία ο Κόμης Αλέξανδρος μελέτησε την επίδραση της αλκοολικής ζύμωσης σε διάφορες τοξίνες, συμπεριλαμβανομένης της δυσεντερικής τοξίνης (Shiga), της ρικίνης, της τοξίνης του παρατυφοειδούς Β και της τοξίνης της διφθερίτιδας. 

Οι παρατηρήσεις του υποδηλώνουν ότι η ζύμωση θα μπορούσε να μειώσει την τοξική ισχύ αυτών των ουσιών διατηρώντας, και σε ορισμένες περιπτώσεις αυξάνοντας, την αντιγονική τους δράση και την ανοσοποιητική τους δράση.

 Η έκθεση αντικατοπτρίζει μία από τις πρώτες μικροβιολογικές και ανοσολογικές ερευνητικές προσπάθειες στην Ελλάδα και υπογραμμίζει τη συμβολή του Κόμη Αλεξάνδρου στη διεθνή συζήτηση για τις τοξίνες και την ανοσία στα τέλη της δεκαετίας του 1920.
Η έννοια αυτή — πριν ακόμη την ευρεία διάδοση της πενικιλίνης — δείχνει σκέψη που κινείται προς τη βιολογική αλληλεπίδραση μικροοργανισμών και μεταβολικών προϊόντων.

Το Νοσοκομείο «Σωτηρία» στην Αθήνα, ένα από τα σημαντικότερα κέντρα αντιμετώπισης της φυματίωσης στην Ελλάδα κατά τον Μεσοπόλεμο.

ΔΕΥΤΕΡΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ (1930–1941)

Η Θεωρία της Ζύμωσης και τα Διπλώματα

Το 1930 δημοσιεύει στο περιοδικό Hellenic Medicine τη μελέτη: μια ριζοσπαστική υπόθεση
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7c/%C3%9Cber_chronische_Tuberkulose_bei_Erwachsenen_von_Dr._Alexandros_Komis._Ver%C3%B6ffentlicht_in_Ausgabe_7_der_Zeitschrift_Hellenic_Medicine_1930.pdf:«Über chronische Tuberkulose bei Erwachsenen»

Η μελέτη του Αλέξανδρου Κόμη για τη χρόνια φυματίωση ενηλίκων, δημοσιευμένη το 1930.

 ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Η περίοδος αυτή υπήρξε κρίσιμη για την ιστορία της φυματίωσης και της ανοσολογίας.
Το εμβόλιο BCG είχε εισαχθεί μόλις λίγα χρόνια νωρίτερα και η ασφάλεια, η σταθερότητα και η βιολογική συμπεριφορά του εξασθενημένου βακίλου αποτελούσαν αντικείμενο διεθνούς επιστημονικής συζήτησης.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο Κόμης διατύπωσε τη θεωρία ότι ο εξασθενημένος βάκιλος Calmette–Guérin μπορούσε, υπό συνθήκες ζύμωσης, να μεταβληθεί βιολογικά.

Η ερευνητική του εργασία εντάσσεται στο γενικότερο επιστημονικό ενδιαφέρον της εποχής γύρω από:

τη φυματίωση,

την ανοσία,

και τη συμπεριφορά των μικροβιακών στελεχών.

 ΠΑΘΟΓΕΝΕΣΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ

Η μελέτη εξετάζει την παθογένεση της χρόνιας φυματίωσης στους ενήλικες.
Ως παθογένεση περιγράφεται η διαδικασία ανάπτυξης και εξέλιξης μιας ασθένειας, δηλαδή οι μηχανισμοί που οδηγούν:
από την αρχική λοίμωξη,
στην εμφάνιση των κλινικών συμπτωμάτων.

Ο Κόμης υποστήριζε ότι:
η πρωτοπαθής λοίμωξη συμβαίνει συνήθως σε μικρή ηλικία,
ενώ η χρόνια φυματίωση της ενήλικης ζωής σχετίζεται κυρίως με επαναμολύνσεις.
 ΒΑΣΙΚΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ
Πρωτοπαθής λοίμωξη και επαναμόλυνση
Μια σοβαρή πρωτοπαθής λοίμωξη μπορούσε να οδηγήσει σε οξεία προοδευτική φυματίωση.
Αντίθετα, μια ήπια λοίμωξη μπορούσε:

να εντοπιστεί,

να υποχωρήσει,

και να αφήσει σχετική ανοσία.

Η εφηβεία ως περίοδος αυξημένου κινδύνου

Ο Κόμης θεωρούσε ότι οι ορμονικές μεταβολές της εφηβείας επηρέαζαν την αντίσταση του οργανισμού.
Κατά την περίοδο αυτή, ακόμη και μικρές επαναμολύνσεις μπορούσαν να ενεργοποιήσουν χρόνιες μορφές της νόσου.

Ο ρόλος της επαναμόλυνσης
Σύμφωνα με τη θεωρία του, η χρόνια φυματίωση των ενηλίκων δεν οφειλόταν μόνο στην αρχική μόλυνση αλλά κυρίως:
στην επαναλαμβανόμενη έκθεση στον βάκιλο.
Η επαναμόλυνση θεωρείται από τον Κόμη βασικός μηχανισμός ενεργοποίησης της νόσου.

 ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ
Ο Κόμης αναφέρεται επίσης:
σε πειράματα με εξασθενημένα παθογόνα,
στη βιολογική συμπεριφορά των τοξινών,
και στη δυνατότητα μεταβολής της τοξικότητας μέσω ζύμωσης.
Οι παρατηρήσεις του υποδήλωναν ότι η ζύμωση μπορούσε:

να μειώσει την τοξικότητα,

διατηρώντας ταυτόχρονα ανοσολογικές ιδιότητες.

Οι θεωρίες αυτές συνδέονται άμεσα με τις προηγούμενες έρευνές του πάνω:

στις τοξίνες,

στην ανοσολογία,

και στη μικροβιολογία της ζύμωσης.

 Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ

Η σημασία της εργασίας του 1930 εντοπίζεται σε τρία επίπεδα:
Κλινική συστηματοποίηση της χρόνιας φυματίωσης.
Μικροβιολογική και ανοσολογική ερμηνεία της νόσου.
Πρώιμη θεωρητική βάση για τη μεταβολή του βακίλου μέσω βιολογικών διεργασιών.«Über chronische Tuberkulose bei Erwachsenen»

Το 1937 λαμβάνει Δίπλωμα Ευρεσιτεχνίας αριθ. 4132.

Η κρατική πιστοποίηση σημαίνει ότι η εφεύρεση κρίθηκε τεχνικά άρτια και λειτουργική.

Στις 27 Ιουνίου 1937 παραλαμβάνει επιστολή από τον καθηγητή Emile Sergent της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Παρισίων

Επίσημη συστατική επιστολή από καθηγητή της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Παρισίων, που πιστοποιεί τις σπουδές και την επιστημονική επάρκεια του ιατρού Αλέξανδρου Κόμη.

21 -11-1936 

ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΙΑΤΡΟΥ ΚΟΜΗ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ 

ΑΠΟ Γ. Γ. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ 

Τα παραπάνω έγγραφα είναι ένα επίσημο πιστοποιητικό από την Γενική Γραμματεία του Υπουργείου Κρατικής Υγιεινής και Αντιλήψεως με ημερομηνία 21 -11-1936, που αφορά τον Ιατρό Αλέξανδρο Κόμη, εσωτερικό ιατρό στο θεραπευτήριο "Σωτηρία", και περιγράφει τις υπηρεσιακές του μεταβολές ως Ιατρός: 

Διορίστηκε ως Έκτακτος Υγειονομικός Επιθεωρητής του Νομού Ζακύνθου (1922),

 Διορίστηκε ιατρός και τοποθετήθηκε στο Νοσοκομείο "Σωτηρία" (1923), Διορίστηκε ως εσωτερικός βοηθός ιατρός στο Νοσοκομείο Φυματιώντων "Σωτηρία" (1924).
Συμπλήρωση δεκαετούς έμμισθης δημόσιας υπηρεσίας μέχρι την ημέρα της ανακοίνωσης (18 Φεβρουαρίου 1935).

ΤΟ 1938 ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΙ ΤΗ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΤΟΥ

Καθηγητής Ν. Μιχαηλίδης για τη διδακτορική διατριβή του Αλέξανδρου Κόμη (Αθήνα, 1938).

***************

Παραγωγή και Διάθεση εμβολίων 

Το 1940, η Τουρκική Πρεσβεία στην Αθήνα τον ευχαρίστησε επισήμως για τη δωρεά φαρμάκων

Ευχαριστήρια επιστολή της Τουρκικής Πρεσβείας στην Αθήνα προς τον Αλέξανδρο Κόμη για τη δωρεά φαρμάκων (11 Απριλίου 1940).

Το 1941 του χορηγείται άδεια ελευθέρας κυκλοφορίας για «Ζυμοεμβόλιο Φυματίωσης».

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Free_sale_license_for_the_Fermented_Tuberculosis_vaccine_granted_to_Dr._Alexandros_Komis,_Ministry_of_National_Welfare,_Athens,_May_27,_1941.pdf

Η άδεια αυτή είναι κρίσιμο τεκμήριο.
Δείχνει ότι:
Υπήρξε παραγωγή.
Υπήρξε διοικητικός έλεγχος.
Υπήρξε θεσμική αποδοχή.

ΤΡΙΤΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ (1945–1957) 

Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η ιατρική επιστήμη εισέρχεται σε μια νέα εποχή.

Η ανακάλυψη και η διάδοση των αντιβιοτικών μεταβάλλουν ριζικά:

• τη θεραπεία των λοιμώξεων,
• τη μικροβιολογία,
• και τη δημόσια υγεία.

Η φυματίωση εξακολουθεί να αποτελεί παγκόσμια απειλή, όμως πλέον η επιστημονική έρευνα στρέφεται:

• στις χημειοθεραπείες,
• στα αντιβιοτικά,
• και στις νέες ανοσολογικές προσεγγίσεις.

Μέσα σε αυτό το μεταβαλλόμενο επιστημονικό περιβάλλον, ο Αλέξανδρος Κόμης συνεχίζει να παρεμβαίνει δημόσια, να δημοσιεύει και να διατηρεί διεθνή αλληλογραφία.

Το 1945 δέχεται Eπιστολή από την εταιρεία Α. ΣΕΡΑΦΕΙΜΙΔΗΣ & Ι. ΓΕΩΡΓΑΚΑΣ για αξιοποίηση της εφεύρεσης του: 

Διεθνής επιστημονική αλληλογραφία (1945–1957)

Μετά τον πόλεμο, βρίσκουμε παρεμβάσεις του στις ιατρικές εφημερίδες της Ελλάδας, σε Διεθνή Ιατρικά περιοδικά καθώς  και αλληλογραφία με καθηγητές γιατρούς ανά τον κόσμο. 

Η Νέα Ιατρική Εφημερίς (Αθήνα, 30 Ιουνίου 1947) σχετικά με τον Δρ. G. Blanc και τον Δρ. Αλέξανδρο Κόμη στο Ινστιτούτο Pasteur Αθηνών.

Επιστολές από:

La Presse Médicale

Letter from Institut de Bactériologie Faculté de Médecine to Alexandros Komis 1948

Doctor bedrive kot 1949 Alexandros Komis

Το 1949 ο Αλέξανδρος Κόμης παρεμβαίνει δημόσια μέσω της «Ιατρικής Εφημερίδας» στη συζήτηση γύρω από την ιστορία των αντιβιοτικών και την εφαρμογή τους στη θεραπεία της φυματίωσης.

Alexandros Komis Iatriki Efimeris 15 June 1949

Η περίοδος αυτή συμπίπτει με τη διεθνή επικράτηση της πενικιλίνης και τη μεγάλη δημοσιότητα που είχε λάβει το έργο του Alexander Fleming.

Ο Κόμης υποστήριζε ότι η χρήση μικροβιακών και βιολογικών παραγόντων για θεραπευτικούς σκοπούς δεν αποτελούσε αποκλειστικά δυτική ή αγγλοσαξονική επιστημονική κατάκτηση.

Στα κείμενά του αναφέρεται:

• στις ελληνικές ιατρικές δημοσιεύσεις της δεκαετίας του 1920,
• στις δικές του έρευνες πάνω στις τοξίνες και τη ζύμωση,
• και στις εφαρμογές ενζυμοεμβολίων στο Νοσοκομείο «Σωτηρία».

Η παρέμβασή του αντανακλά τη συζήτηση της εποχής γύρω από:

• την επιστημονική προτεραιότητα,
• τη διεθνή αναγνώριση,
• και τη συμβολή μικρότερων επιστημονικών κοινοτήτων στην ανάπτυξη της μικροβιολογίας.

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΛΛΗΛΟΓΡΑΦΙΑ

Οι επιστολές δεν αποδεικνύουν απαραίτητα θεσμική συνεργασία ή αποδοχή των θεωριών του Κόμη.

Αποτελούν όμως σαφή τεκμήρια ότι:

• διατηρούσε ενεργή διεθνή επιστημονική επικοινωνία,
• παρακολουθούσε τις εξελίξεις της μικροβιολογίας,
• και συμμετείχε στον μεταπολεμικό ιατρικό διάλογο.

Letter from Dr N M Fakaçelli Saint Georges Istanbul to Alexandros Komis(1951).jpg

British Medical Journal

Πανεπιστήμιο Nancy

null

Letter from Z. Z. Godlowski to Dr. Alexandros Komis (30 July 1956)

Hebrew University Hadassah 

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Letter_from_Hebrew_University_Hadassah_Medical_School_to_Alexandros_Komis_(1957).jpg

Dr N J RIEGER ABEBA ETHIOPIE ALEXANDROS KOMIS

Αυτό σημαίνει διεθνή ακαδημαϊκή επικοινωνία.

Το 1954 προσκαλείται στο VI International Cancer Congress στο São Paulo.

null

Η πρόσκληση αυτή αποτελεί τεκμήριο αναγνώρισης.

Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ FLEMING ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΝΤΙΒΙΟΤΙΚΩΝ

Η δεκαετία του 1950 υπήρξε η εποχή της παγκόσμιας επικράτησης των αντιβιοτικών.
Ο Alexander Fleming είχε ήδη καταστεί διεθνές σύμβολο της νέας εποχής της ιατρικής μετά την ανακάλυψη της πενικιλίνης.

Η παρουσία του Αλέξανδρου Κόμη στην ίδια επιστημονική εκδήλωση στην Αθήνα το 1954 αποτελεί χαρακτηριστικό στιγμιότυπο της μετάβασης: 

από τη βακτηριολογία και τις θεωρίες ζύμωσης των αρχών του 20ού αιώνα,

στην εποχή των αντιβιοτικών και της σύγχρονης χημειοθεραπείας.

Η ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΜΕ ΤΟΝ ALEXANDER FLEMING (1954)

Το 1954 υπάρχει φωτογραφικό τεκμήριο συνάντησης του Κόμη Αλέξανδρου με τον Alexander Fleming και την Σύζυγό του Αμαλία Κουτσούρη-Φλέμινγκ σε συνέδριο - εκδήλωση βράβευσης του Alexander Fleming στην Αθήνα.

Ο Αλέξανδρος Κόμης με τον Alexander Fleming και την Αμαλία Κουτσούρη-Φλέμινγκ (Αθήνα, 1954).

ΔΗΜΟΣΙΑ ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΗ (1953)

15 Ιουλίου 1953 δημοσιεύεται αντιπαράθεση στην Ιατρική Εφημερίδα με τον καθηγητή Χωρέμη σχετικά με τις μεθόδους θεραπείας της φυματίωσης,
Ο Κόμης Αλέξανδρος διαφωνεί με καθιερωμένες θεραπευτικές πρακτικές.
Η σημασία εδώ δεν είναι ποιος είχε δίκιο.
Η σημασία είναι ότι συμμετείχε ενεργά στον δημόσιο επιστημονικό διάλογο.

ΘΕΩΡΙΑ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΕΩΝ (1969)

Το 1969 δημοσιεύει άρθρα περί απόρριψης μεταμοσχεύσεων

Το 1969 ο Αλέξανδρος Κόμης δημοσιεύει άρθρα σχετικά με το φαινόμενο της απόρριψης μεταμοσχεύσεων, σε μια εποχή κατά την οποία η μεταμοσχευτική ιατρική βρισκόταν ακόμη στα πρώτα στάδια της εξέλιξής της.

Την περίοδο εκείνη, οι μεταμοσχεύσεις οργάνων αποτελούσαν ένα από τα πιο δύσκολα και αμφιλεγόμενα πεδία της ιατρικής επιστήμης.
Οι ανοσολογικοί μηχανισμοί απόρριψης δεν είχαν ακόμη πλήρως αποσαφηνιστεί, ενώ οι αποτελεσματικές ανοσοκατασταλτικές θεραπείες δεν είχαν ακόμη αναπτυχθεί.

Η κυκλοσπορίνη — το φάρμακο που αργότερα θα μεταμόρφωνε τη μεταμοσχευτική ιατρική — δεν είχε ακόμη εισαχθεί στην κλινική πράξη.
Για τον λόγο αυτό, πολλές μεταμοσχεύσεις της εποχής οδηγούνταν σε σοβαρές ανοσολογικές αντιδράσεις και αποτυχία του μοσχεύματος.

Μέσα σε αυτό το επιστημονικό περιβάλλον, ο Αλέξανδρος Κόμης επιχειρεί να τοποθετηθεί θεωρητικά πάνω στους μηχανισμούς της ανοσολογικής αντίδρασης και της βιολογικής συμβατότητας.

Οι δημοσιεύσεις του δείχνουν ότι:

• συνέχιζε να παρακολουθεί ενεργά τις εξελίξεις της ανοσολογίας,
• παρέμενε παρών στον επιστημονικό διάλογο μέχρι τα τελευταία χρόνια της ζωής του,
• και προσπαθούσε να συνδέσει τις παλαιότερες μικροβιολογικές και ανοσολογικές θεωρίες με τα νέα προβλήματα της σύγχρονης ιατρικής.

Οι παρεμβάσεις αυτές αποκτούν ιδιαίτερο ιστορικό ενδιαφέρον, διότι καταγράφονται σε μια μεταβατική περίοδο της ιατρικής:

ανάμεσα στην κλασική βακτηριολογία του Μεσοπολέμου και στη σύγχρονη εποχή της ανοσολογίας και των μεταμοσχεύσεων.

Ανεξάρτητα από την επιστημονική αποδοχή ή μη των θεωριών του, τα σχετικά άρθρα αποτελούν τεκμήρια της συνεχούς παρουσίας του Αλέξανδρου Κόμη στον ελληνικό ιατρικό διάλογο επί πολλές δεκαετίες.

 ΤΕΛΙΚΗ ΘΕΣΜΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ (1970–1971)

Κατά τις αρχές της δεκαετίας του 1970, ο Αλέξανδρος Κόμης συνεχίζει να παρεμβαίνει ενεργά στον χώρο της ιατρικής και της δημόσιας υγείας, διατηρώντας επικοινωνία με τις κρατικές υπηρεσίες σχετικά με τα ενζυμεμβόλια και τις εφαρμογές τους.

Η περίοδος αυτή αποτελεί την τελευταία καταγεγραμμένη φάση της επιστημονικής και διοικητικής του δραστηριότητας και παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, διότι δείχνει ότι παρέμενε ενεργός περισσότερο από τέσσερις δεκαετίες μετά τις πρώτες του δημοσιεύσεις.

Αλληλογραφεί με το Υπουργείο. 

Κατά το 1970–1971 εντοπίζεται επίσημη αλληλογραφία του με το Υπουργείο Κοινωνικών Υπηρεσιών σχετικά με τα ζυμεμβόλια και ιδιαίτερα με εφαρμογές τους έναντι σταφυλοκοκκικών λοιμώξεων.

ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΥΠ ΚΟΙΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΡΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ ΚΟΜΗ ΠΕΡΙ ΖΥΜΕΜΒΟΛΙΩΝ ΓΙΑ ΣΤΑΦΥΛΟΚΟΚΚΟ  

Το έγγραφο αυτό αποτελεί σημαντικό τεκμήριο, διότι αποδεικνύει ότι:

• οι θεωρίες και τα σκευάσματά του εξακολουθούσαν να απασχολούν τις αρμόδιες υπηρεσίες,
• υπήρχε συνεχιζόμενος διοικητικός έλεγχος,
• και διατηρούσε θεσμική επικοινωνία με το κράτος ακόμη και στα τελευταία χρόνια της ζωής του.

      Ζητά ανανεώσεις.

Το 1971 ο Αλέξανδρος Κόμης απευθύνεται προς το Κ.Ε.Ε.Φ. ζητώντας την ανανέωση της άδειας κυκλοφορίας των ενζυμεμβολίων του.

Στο κείμενό του υποστηρίζει ότι τα ενζυμεμβόλια:

• δεν παρουσίαζαν σοβαρές παρενέργειες ή αντενδείξεις,
• μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν τόσο θεραπευτικά όσο και προληπτικά,
• και ενδεχομένως να αποκτούσαν στο μέλλον ρόλο αντίστοιχο ή συμπληρωματικό προς τα αντιβιοτικά.

Παράλληλα εκφράζει επιφυλάξεις σχετικά με τη μακροχρόνια χρήση των αντιβιοτικών και θεωρεί ότι η έρευνα πάνω στα ενζυμεμβόλια δεν είχε αξιοποιηθεί επαρκώς.

Οι απόψεις αυτές αντικατοπτρίζουν τη συνεχή προσήλωσή του στις θεωρίες βιολογικής ανοσοποίησης και ζύμωσης που είχε αναπτύξει ήδη από τη δεκαετία του 1930.

Επιστολή Ιατρού Αλέξανδρου Κόμη προς Κ.Ε.Ε.Φ για την ανανέωση της άδειας κυκλοφορίας των ενζυμεμβολίων του (1971)

Επιστολή του ιατρού Αλέξανδρου Κόμη προς το Κ.Ε.Ε.Φ. για την ανανέωση της άδειας κυκλοφορίας των ενζυμεμβολίων του (1971).

Πρόταση κρατικής αξιοποίησης

Το κείμενο της 2ης σελίδας αναφέρεται στη αποψη του Κόμη Αλεξάνδρου σχετικά με τα ενζυμεμβόλια και τη θέση τους έναντι των αντιβιοτικών:

Η πρόταση υποστηρίζει την ελεύθερη κυκλοφορία των ενζυμεμβολίων, τονίζοντας την ασφάλειά τους και την έλλειψη παρενεργειών ή αντενδείξεων.

 Αμφισβητεί την επάρκεια της βιβλιογραφίας για τα αντιβιοτικά, ενώ προτείνει ότι τα ενζυμεμβόλια μπορούν να τα αντικαταστήσουν στο μέλλον, λειτουργώντας και ως εμβόλια. Η εφαρμογή των ενζυμεμβολίων σε νοσοκομεία και κλινικές θεωρεί ανέφικτη λόγω της μη ανανέωσης της άδειας κυκλοφορίας τους.

Προτείνει την ανάληψη της παρασκευής και διάδοσης των ενζυμεμβολίων από το κράτος, καθώς αυτό θα περιόριζε την εξαγωγή συναλλάγματος για την αγορά αντιβιοτικών και θα ενίσχυε την οικονομία μέσω εξαγωγών.

Σύμφωνα με το σκεπτικό του:

• η εγχώρια παραγωγή θα μείωνε την ανάγκη εισαγωγής ακριβών αντιβιοτικών,
• θα περιόριζε την εκροή συναλλάγματος,
• και θα μπορούσε να δημιουργήσει δυνατότητες εξαγωγών ελληνικών φαρμακευτικών προϊόντων.

Η επιχειρηματολογία αυτή παρουσιάζει ενδιαφέρον όχι μόνο ιατρικά αλλά και ιστορικά, καθώς συνδέει την έρευνα με ζητήματα δημόσιας οικονομίας και εθνικής παραγωγής κατά τη μεταπολεμική περίοδο.

Η τελευταία φάση της πορείας του

Η περίοδος 1970–1971 αποτελεί ουσιαστικά την τελική θεσμική φάση της πορείας του Αλέξανδρου Κόμη.

Τα τελευταία αυτά τεκμήρια δείχνουν ότι:

• παρέμεινε ενεργός μέχρι τα τελευταία χρόνια της ζωής του,
• συνέχισε να υπερασπίζεται τις θεωρίες του,
• και επιδίωκε ακόμη την επίσημη αναγνώριση και εφαρμογή των ενζυμεμβολίων του.

---

 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Ο Αλέξανδρος Κόμης του Σπυρίδωνος (1900–1976) υπήρξε μία ιδιαίτερη μορφή της ελληνικής ιατρικής και μικροβιολογικής ιστορίας του 20ού αιώνα.

Από τις πρώτες σπουδές του στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και την παρουσία του στο Παρίσι, έως την ενασχόλησή του με τη φυματίωση, τις τοξίνες, τα ενζυμεμβόλια και την ανοσολογία, η πορεία του συνδέεται με κρίσιμες μεταβατικές περιόδους της ιατρικής επιστήμης.

Το αρχειακό υλικό τεκμηριώνει ότι:

• εργάστηκε στο Νοσοκομείο «Σωτηρία» και συνδέθηκε με το Ελληνικό Ινστιτούτο Παστέρ,
• διατύπωσε θεωρίες σχετικά με τη ζύμωση και τη μεταβολή του βακίλου BCG,
• κατοχύρωσε ευρεσιτεχνία,
• έλαβε κρατικές άδειες κυκλοφορίας σκευασμάτων,
• διατηρούσε διεθνή επιστημονική αλληλογραφία,
• συμμετείχε ενεργά στον δημόσιο επιστημονικό διάλογο,
• και παρέμεινε δραστήριος μέχρι τα τελευταία χρόνια της ζωής του.

Το αρχείο του παρουσιάζει ιδιαίτερη ιστορική σημασία, διότι αποκαλύπτει:

• συνέχεια ερευνητικής δραστηριότητας,
• επιμονή στις θεωρητικές του αναζητήσεις,
• και διασύνδεση με διεθνή επιστημονικά δίκτυα της εποχής.

Η ιστορική μελέτη του Αλέξανδρου Κόμη δεν πρέπει να βασίζεται σε θρύλους ή ιδεολογικές προσεγγίσεις.
Το ίδιο το αρχειακό υλικό αποτελεί το βασικό τεκμήριο για την κατανόηση της ζωής και του έργου του.

  Η έρευνα του πολύτιμου αυτού αρχείου συνεχίζεται.

Χρονολόγιο

• 1900 — Γέννηση στις Βολίμες Ζακύνθου
• 1922 — Πτυχίο Ιατρικής ΕΚΠΑ
• 1924 — Παρίσι
• 1927 — Ελληνικό Ινστιτούτο Παστέρ
• 1930 — Δημοσίευση για τη χρόνια φυματίωση
• 1937 — Δίπλωμα ευρεσιτεχνίας
• 1941 — Άδεια Ζυμοεμβολίου
• 1954 — Συνάντηση με Fleming
• 1969 — Δημοσιεύσεις για μεταμοσχεύσεις
• 1976 — Θάνατος

 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ / ΠΗΓΕΣ

Πηγές και αρχειακό υλικό

• Ελληνικό Ινστιτούτο Παστέρ
• Ιατρική Εφημερίς
• Hellenic Medicine
• Αρχεία Υπουργείου Υγιεινής
• Commons Wikimedia Archive
• Προσωπικό αρχείο οικογένειας Κόμη

ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΟΜΗ

Εκτός των άλλων τεκμηρίων της οικογένειας Κόμη στις Βολίμες Ζακύνθου, το σωζόμενο αρχειακό υλικό του Αλέξανδρου Κόμη περιλαμβάνει:

• επιστημονικές δημοσιεύσεις,
• κρατικά έγγραφα,
• διπλώματα ευρεσιτεχνίας,
• διεθνή αλληλογραφία,
• φωτογραφικό υλικό,
• και διοικητικά τεκμήρια.

Η διάσωση και δημοσίευσή του συμβάλλει:

• στη μελέτη της ιστορίας της ελληνικής μικροβιολογίας,
• της φυματίωσης,
• και της ιατρικής του Μεσοπολέμου.

Καίτη και Διονύσης Κόμης